اشنایی با طوایف سرحد بلوچستان

دهستان لادیز در جنوب شرقی ایران با فاصله 100 کیلومتری از مرکز استان سیستان وبلوچستان در 18 کیلومتری بخش میرجاوه قرار دارد این دهستان از 22روستای نزدیک به هم که بالغ بر 25 قنات است شکل میگیرد

طایفه نتوزهی به چند تیره تقسیم می شود ۱-جانو خان زهی این تیره که از صاحبداد از طایفه نتوزهی منشعب میگردد و اکثریت انها دربلوچستان پاکستان ودر منطقه ماشکید وخاران وعده ای در ایران سکونت دارند  از افراد شاخص در میان این تیره می توان به حاج شاه سلیم خان و حاجی ولی محمد ریکی اشاره کرد ۲-بولاک زهی این تیره  از ابراهیم خان از طایفه نتوزهی منشعب میشود بولاکی فرزند ابراهیم خان ریگی وبرادر غلامعلی خان ریگی سردار طایفه ریگی بوده است ازافراد این تیره میتوان به عیدو خان ریگی وسرگرد خداداد وبی برگ خان ریگی اشاره نمود ۳-باران زهی این تیره هم از ابراهیم خان ریگی از طایفه نتوزهی منشعب میگرددازاین تیره میتوان ملا برکت ریگی حسن ریگی را که در منطقه میر جاوه و روستای سیاه جنگل سکونت دارند نام برد ۴-فرزندان سردار غلامعلی خان ریگی که عموما" به نتوزهی شهرت دارند شامل۱- فرزندان سردار محمد رضا۲- فرزندان وزیل ۳-فرزندان نورمحمد ۴-فرزندان نواب خان ۵-فرزندان کام خان۶-فرزندان سمندر که تمرکز سکونت انها در منطقه میرجاوه میباشد و عده ای در سایر مناطق بلوچستان سکونت دارند

همانطور که در گذشته گفتیم سردار غلامعلی خان ریگی دارای دو برادر بنامهای بولاکی وباران بوده است که فرزندان و نوادگان بولاکی که یک شاخه از طایفه نتوزهی را تشکیل می دهند درمنطقه خاش وروستاهای گوهرکوه وایرانشهر زندگی میکنند ازافراد شاخص درمیان این شاخه از طایفه نتوزهی می توان به عیدوخان ریگی سرگرد خداداد و بی برگ خان ریگی اشاره کردو فرزندان و نوادگان باران درمنطقه میرجاوه و روستای سیاه جنگل به عنوان یک شاخه از طایفه نتوزهی زندگی میکنند ملابرکت ریگی حسن ریگی وعبدالواحد ریگی از افراد این شاخه هستند

فرزندان سردار غلامعلی 1-سردار محمد رضا پدر بزرگ سردار مهرالله خان ریگی است ونوادگان وفرزندان وی در منطقه میرجاوه و روستاهای لادیز جون اباد باییان و سعیداباد زندگی می کنند 2-وزیل پدر مرحوم حاجی بلوچ خان ریگی است فرزندان و نوادگان وزیل در منطقه میرجاوه و روستاهای لادیز ومیدان سرخ زندگی می کنند نورمحمدریگی فرزندان ونوادگان نورمحمد درمنطقه خاش و روستاهای گوهر کوه مورتک نوک اباد و شهر زاهدان3- زندگی وی کنند 4-کام خان ریگی پدر شهمراد است و فرزندان ونوادگان وی در منطقه میرجاوه وروستاهای کمک و شهید محمد اباد زندگی می کنند5-نواب خان ریگی فرزندان و نوادگان نواب خان در منطقه زاهدان و خاش زندگی میکنند6-سمندر ریگی پدر موسی خان پدر محمد رضا فرزندان و نوادگان سمندر در زاهدان و میرجاوه زندگی می کنند 7-طاغذی فرزند هفتم سردار غلامعلی ریگی دارای اولاد نبوده است

سردار غلامعلی خان ریگی دارای ۲ برادر بنامهای بولاغی (بولاکی) و باران بوده است که فرزندان و نوادگان بولاغی بنام بولاغ زهی در منطقه خاش زندگی می کنند وفرزندان باران بنام باران زهی در منطقه میرجاوه سکونت دارند همچنین سردار غلامعلی خان ریگی دارای ۷ پسر بنامهای ۱-محمرضا ۲- وزیل ۳-نواب خان ۴- نورمحمد ۵- کام خان ۶-سمندر ۷-طاغذی بوده است که هر یک از فرزندان وی یکی از تیره های طایفه نتوزهی را تشکیل می دهند  غیر از طاغذی که فرزند نداشته است نتوزهی ها مردمانی اجتماعی .  خون گرم. غریب نواز و مهمان نواز هستند ودر طول تاریخ با تمام دولتها در جهت عمران و ابادانی و بر قراری نظم و امنیت همکاری  نزدیک و تنگاتنگی داشته و دارند

پدرم مرحوم حاجی بلوچ خان ریگی همیشه به ما می گفت که انسانهایی مانند سردار مهر الله خان ریگی کم بوجود می اینند چون عزت و بزرگی را که خداوند به مهرالله خان ریگی داد به هر کسی نمی دهد زیرا او علاوه بر اینکه سردار قبیله ریگی بود در عصر خودش بزرگترین درگیریها ومناقشات قبایل دیگر را نیز حل و فصل نمود در حال حاضر سرداری قبیله ریگی به عهده سردار حاج بشیراحمد ریگی فرزند مرحوم سردار مهرالله خان ریگی قرار دارد

در قبیله ریگی سرداری قوم  به طایفه نتوزهی وفرزندان ونوادگان نتو رسید نتو یکی از اجداد طایفه نتوزهی فرزند حسن فرزند شهداد فرزند شیهک از طایفه رند میباشد که در میان طایفه نتوزهی این کار به میر بولان رند ودر ادامه به سردار غلامعلی خان ریگی و بعد سردار محمد رضا و سردار تاج محمد خان ریگی و  سردار مهرالله خان ریگی رسید اما بر اساس  شواهد وتحقیقاتی که انجام دادم اشخاصی مانند سردار مهرالله خان ریگی کمیاب هستند اگر چه در تاریخ بلوچستان انسانهای نام اور وبزرگی وجود داشته اند اما شخصیتی مومن . متقی وبا خدا همچون سردار مهرالله خان کم پیدا می شوند شخصی که نام او در تاریخ معاصر بلوچستان جاودانه شد  وی وقتی که ۱۲ سال بیشتر نداشت پدرش وفات نمود وسرداری قوم به برادرش نصرالله خان ریگی سپرده شد زمانی که مهرالله خان ۱۴ ساله بود نصرالله خان ریگی وفات کرد وسرداری قبیله ریگی به حبیب الله خان ریگی عمویش واگذار گردید وقتی که سردار مهرالله خان ریگی ۱۶ ساله شد حبیب الله خان ریگی با جمع نمودن قبیله ریگی و سران قبایل دیگر بلوچ در روستای جون اباد مهتری و سرداری قبیله را به صاحبش سپرد و سردار مهر الله خان ریگی به عنوان  سردار و بزرگ قبیله ریگی انتخاب گردید

این قبیله به 36 طایفه مستقل تقسیم می شود که هر یک از طوایف دارای یک سفید ریش وکل قبیله دارای یک سردار می باشد که ریش سفیدان طوایف با همکاری و هماهنگی سردار قبیله به بررسی وحل مشکلات قبیله می پردازند در قبایل بلوچ از قدیم رسم بسیار محکمی وجود داشته است که برای حل و فصل و جلوگیری از درگیری ها ومشکلات نا خواسته که میان قبیله یا با قبایل دیگر پیش می امد اصیل ترین داناترین و بهترین خود را بعنوان بزرگ و سردار طایفه انتخاب مینمودند و مهتری وسرداری قوم به وی و فرزندان و نوادگانش میرسید

قبیله ریگی یا به زبان محلی ریکی از بزرگترین قبایل موجود در بلوچستان ایران پاکستان وافغانستان می باشد

اصالت این قبیله به طایفه رند واز شبه جزیره عربستان بر میگردد که بعدها به مناطق جنوب بلوچستان وبعد به مناطقی از پاکستان و افغانستان مهاجرت نمودند البته در ان زمان کشوری بنام پاکستان وجود نداشت